Boekverslag Pauline Slot

Info over dit verslag

Geschreven door:	Kaspar
Niveau:	4VWO
Kwaliteit:
Taal:	Nederlands
Woorden:	2222
Opvragingen:	39

Hulpmiddeltjes

Openen in tekstverwerker

Printen

Emailen

Waardering

Heb je er iets aan gehad? Geef zelf je waardering:
Erg goed bruikbaar
Goed bruikbaar
Bruikbaar
Een beetje bruikbaar
Niks aan gehad

Titels van Pauline Slot

• Blauwbaard (5)

  2000

• De inwendige (1)

  2007

• Tegenpool (4)

  2001

• Zuiderkruis (15)

  1999

Titel: Zuiderkruis (geen ondertitel)
Auteur: Pauline Slot
Uitgeverij: oorspronkelijk bv uitgeverij de Arbeiderspers Amsterdam 1999;
ik heb gelezen de uitgave van Wolters-Noordhoff (Lijsterreeks, 2007).
Omvang: 190 blz., leestijd zes uur, donderdag 22 mei 2008 laatste stuk gelezen.

De auteur
Pauline Slot werd in 1960 te Den Haag geboren, groeide op in Zoetermeer en woont nu in Dordrecht. Ze is dus Nederlandse en leeft nog steeds. Ze studeerde Nederlands in Leiden en promoveerde in Amsterdam.
Zuiderkruis was haar debuutroman. Ze werkte er drie jaar aan en werd in 1999 gepubliceerd. De inspiratie voor haar boek deed ze op tijdens een vijftien maanden durende en 10.000 km lange fietstocht door Australië, Nieuw-Zeeland, Canada, de Fiji en de Cook Islands in 1993-1994. Ze was gefascineerd door de sporen die de reiziger achterlaat in een landschap als hij erdoor heen reist. In het boek gaat de hoofdpersoon, Emma Schager, het spoor dat haar vriendin Floor heeft achtergelaten volgen door Australië, Nieuw-Zeeland en Fiji om te achterhalen wat er met haar is gebeurd.

De romans die ze daarna heeft uitgegeven zijn: Blauwbaard (2000), de Tegenpool (2001) en De inwendige (2007).

Motto
1. …to want and to want, and not to have …

Van Virginia Woolf, To the lighthouse.

2. And the end of all our exploring
Will be to arrive where we started
And know the place for the first time.

T.S. Eliot, ‘Little Gidding’

Verwachtingen
Mijn vader had het tien jaar geleden gelezen en zei dat het wel een aardig boek was, maar van een aantal klasgenoten hoorde ik dat het vrij saai was. Ik had dus geen hoge verwachtingen , maar ik zag er ook niet echt tegen op om het te gaan lezen.

Samenvatting
Er lopen drie hoofdverhaallijnen door elkaar in het boek. Het eerste en tevens hoofdverhaal is het verhaal van Emma’s reis door Australië, Nieuw Zeeland en de Fiji-eilanden waarbij ze in Floors voetstappen treedt die de reis twee jaar eerder heeft gemaakt. De tweede verhaallijn gaat over wat er gebeurde in de twee jaar tussen de start van Floor’s reis en de start van Emma’s reis. De derde verhaallijn gaat kort samengevat over het ontstaan van de vriendschap tussen Floor en Emma, vanaf de eerste dag dat ze elkaar ontmoeten tot de start van verhaallijn 2. Het boek is dus niet volledig in chronologische volgorde geschreven.

Verhaallijn 1: de reis van Emma
Floor, een Nederlandse, is vijftien maanden op reis geweest op de fiets om vervolgens te verdrinken op de Fuji-eilanden.

Emma, Floor’s beste vriendin, heeft het huis van Floor in bruikleen tijdens de reis van Floor. Floor heeft boven haar bed in dat huis een weergave van de sterrenhemel zoals je die ziet op het Zuidelijk halfrond. Een van de sterrenbeelden is het Zuiderkruis. Floor weet niet veel meer van sterrenbeelden dan dat zij het sterrenbeeld van de Gorte beer op het Noordelijk halfrond kan herkennen.

Emma voelt zich verantwoordelijk voor de dood van Floor, omdat Floor de reis heeft kunnen bekostigen door een beeld dat Emma aan Floor heeft gegeven, te verkopen. Ze denkt dat Floor is weggegaan zonder de bedoeling gehad te hebben ooit terug te komen naar Nederland. Als ze dat beeld niet had gegeven, was Floor dan niet op reis gegaan, en zou ze dan nu nog geleefd hebben? Dat is waarom Emma zich schuldig voelt aan Floor’s dood.

Opeens, twee jaar nadat Floor de reis was gestart, besluit Emma de reis van Floor te volgen. Ze neemt maar een paar weken om zich voor te bereiden. Met Floors dagboek en de brieven die ze van Floor heeft gekregen in de hand gaat ze op weg naar Australië. Twee jaar na dato staat Emma op het het vliegveld in Australië en ziet ze de gombomen staan die Floor in haar eerste brief had beschreven.

In de eerste hoofdstukken die volgen worden de eerste dagen gedetailleerd beschreven en de stukken daarna veel globaler om weer gedetailleerd te eindigen als ze op de Tavewa, een van de Fuji-eilanden, is, het laatste deel van de reis. Eigenlijk vind ik dat er niet zo heel veel spannends gebeurd tijdens de reis van Emma. Het biedt de schrijfster wel de mogelijkheid om tussendoor veel over het verleden (de vriendschap tussen Emma en Floor, zie verhaallijn 3) te vertellen.

Vijftien maanden later, dus in dezelfde tijd die Floor had genomen, staat Emma op de plek waar het laatste nieuws vernomen is van Floor. Ze ontmoet daar Michael, een Duitse schilder die Floor in haar laatste twee weken heeft gekend. Samen met Michael gaat ze duiken. Dan voelt ze de steeds toenemende druk die ontstaat als ze steeds dieper gaan en beseft ze dat Floor mogelijk niet zelf heeft gekozen voor de dood, maar dat ze door een ongeluk is verdronken. Emma heeft vrede met deze gedachte en vertrekt op de sterfdag van Floor weer terug naar huis.

Verhaallijn 2: Tussen het begin van Floor’s reis tot de start van Emma’s reis
Belangrijke aspecten in deze tweede verhaallijn is het verwerken van het verlies van Floor bij de ouders van Floor, hoe Emma wordt opgenomen in Floor’s familie en hoe Emma zich de schuld geeft van Floor’s dood. Het meeste gaat dus over het verwerken van het verlies van Floor. Ook de teksten uit de brieven die Floor heeft gestuurd tijdens aar reis naar Nederland zie ik als onderdeel van deze verhaallijn. Het lijkt niet de belangrijkste verhaallijn van het boek, want het staat mijns inziens los van de andere twee verhaallijnen. Met stukken uit deze verhaallijn worden de eerste en derde verhaallijn makkeijk aan elkaar gekoppeld. Op zich is er deze verhaallijn wel chronoligisch verteld, maar zo komt het in eerste niet over omdat het in brokken wordt verteld door de afwisseling met brokken uit de eerste en derde verhaallijn.

Verhaallijn 3: de vriendschap tussen Emma en Floor (voorafgaand aan de reis van Floor)
In deze tweede verhaallijn wordt verteld over de periode vanaf de eerste dag dat Floor en Emma elkaar voor het eerst ontmoeten (tijdens hun studententijd waar ze in hetzelfde studenhuis woonden) tot de dag waarop de tweede verhaalijn, de reis van Emma, start.

Over wanneer hun vriendschap begon, verschillen de meningen. Emma kon zich nog herrinneren dat ze Floor heeft gezien op Sinterklaasavond. Floor is dit waarschijnlijk vergeten en beweerde dat ze elkaar een tijd later voor het eerst hadden ontmoet. Het einde van de vriendschap is natuurlijk de dood van Floor.

Tijdens haar reis denkt Emma veel na over hun vriendschap. Ze komt steeds meer te weten over Floor, maar elke keer blijkt dan opnieuw hoe weinig ze eigenlijk weet van Floor. Floor is een gesloten persoon.

In het begin van hun vriendschap wonen ze allebei in het studentenhuis ‘De Poort’. Hun kamers liggen naast elkaar.

Een van de momenten waarop ze Floor beter leert kennen is tijdens hun eerste reis die ze met z’n tweëen maken. Ze gaan naar Ierland. Ze merkte dat Floor verandert als ze op reis is en ze ontmoeten in Ierland Julia die daar ook op vakantie is. Julia wordt later in het boek Floors ware liefde.

Een belangrijk keerpunt in hun vriendschap is een nieuwjaaravond waar Emma en haar vriend Paul, Floor en Julia, Ellen (Floor’s oudere vriendin) en Bas (de broer van Julia) zijn. Deze avond wordt beeldend beschreven.

Het laatste keerpunt in deze verhaallijn is de dood van Julia, de partner van Floor. Julia sterft aan kanker. Floor ondergaat dan een grote verandering. Floor had toen veel steun aan Emma.

Reactie
Het boek was saaier dan ik verwacht had. De fascinatie die Pauline zelf heeft opgedaan tijdens haar fietstocht in 1993-1994 en haar zoektocht naar de betekenis van vriendschap (de gegevens die verwerkt heeft in dit boek), kwam niet geheel op mij over. Er gebeurt, vind ik, weinig in het boek. Het is een zoektocht van Emma om haar vriendin Floor beter te leren kennen, maar zoals ik hiervoor al zei, komt Emma er achter dat hoe meer ze te weten komt over Floor ze eigenlijk blijkt weining over haar te weten. Ze leert wel zichzelf beter kennen door de zoektocht.

Tijd
Het grote gedeelte van het verhaal (de reis van Emma) speelt zich waarschijnlijk rond 1999 af, wanneer het boek geschreven is en duurt zo’n vijftien maanden. Verhaallijn 2 en 3, de herinneringen aan eerdere gebeurtenissen, beslaan in totaal de 22 jaar daarvoor.

Plaats
De reis van Emma (en daarvoor Floor) is in Australië, Nieuw-Zeeland en Tavewa, een van de Fiji-eilanden. De rest van de verhalen die verteld worden spelen zich af in Nederland met uitzondering van de vakantiereis in Ierland.

Personen
De hoofdpersonen zijn Emma en Floor. Van de ene kant kun je zeggen dat Emma de hoofdpersoon is, want Emma verteld in dit boek haar eigen verhaal, maar dan wel het verhaal over Floor. Van de andere kant kun je dus zeggen dat Floor de hoofdpersoon is, want het hele boek beschrijft het leven en denken van Floor, maar dan wel vanuit Emma’s oogpunt.
Andere belangrijke personen zijn Julia, Floors partner, Jan, Floors broer, Paul, de (ex)partner van Emma en Ellen, een oude voormalige vriendin van Floor.

Vertelwijze
Emma vertelt het verhaal van haar reis en haar vriendschap met Floor, nadat ze haar reis heeft beëindigd. Dit kun je opmaken uit het feit dat gedurende het verhaal in het boek er verwijzingen zijn naar gebeurtenissen die in de toekomst gaan spelen. Een voorbeeld. Tijdens een dag wordt Emma meegenomen naar het strand door Ellen en Floor om te fungeren als bliksemafleider, want tijdens die dag maakt Ellen het uit met Floor. Op dat moment wist Emma dat nog niet, maar op dat moment in het boek verwijst ze er naar dat ze 22 jaar later er achter zal komen wat er werkelijk was gebeurd die dag.
Bijzonder is dat er drie verhaallijnen zijn. Ik heb die drie al verteld bij de samenvatting. Hoewel elke verhaallijn chronoligisch is, maar allemaal in brokjes opgeknipt worden en de lijnen daardoor door elkaar worden behandeld, komt het niet chronologisch over.

Opbouw
Het boek bestaat uit vijftien ongetitelde hoofdstukken en er is noch een proloog, noch een epiloog.

Thematiek en interpretatie
De titel Zuiderkruis staat op een van de sterrenbeelden die je kunt zien als je op het zuidelijk halfrond bent. De sterrenhemel van het zuidelijk halfrond is afgebeeld op het plafond boven Floor’s bed in Nederland. Emma ziet dat als ze woont in het huis van Floor en beschouwt een bepaalde belofte die Floor aan haar heeft gedaan als voldaan als zij op een avond op Tavewa het Zuiderkruis in het echt ziet.

De aangehaalde tekst in het motto van Eliot is toepasselijk. Ook Emma gaat op reis, een zoektocht (exploring) om meer te weten te komen over Floor. Op het eind, weer terug in Nederland (the place where she started) weet ze veel meer dan daarvoor over Floor en over zichzelf zoals dat tijdens hun vriendschap was (and know the place for the first time).

Het motto van Virginia Woolf is moeilijker te verklaren voor mij. Dit zou kunnen slaan op het moment dat Emma zegt dat ze Floor eigenlijk helemaal voor zichzelf wilde hebben (want), maar ook tot de conclusie komt dat ze eigenlijk nooit alles wist van Floor en dus niet van haar was (have).

Het thema van het boek is vriendschap tussen elkaar en het beter leren kennen van jezelf en elkaar.

Reflectie
Er gebeurde niet al te veel in dit boek en daarom vond ik het een redelijk saai boek.

Alles wordt wel heel nauwkeurig beschreven, zodat mooie voorstellingen kunt maken van de landschappen waar de gebeurtenissen zich afspelen en de gebeurtenissen zelf. Het is dus wel heel beeldend beschreven.

Een mooie vergelijking kun je maken met Odysseus. Ook hij is bezig met een zoektocht. Zijn queeste duurt maar liefst 20 jaar, 10 jaar oorlog in Troje en 10 jaar op weg naar huis na de oorlog. Bij de start van zijn terugreis begaat hij een grote fout, hij beledigt namelijk de goden. Dit kun je vergelijken met verhaallijn 2: de periode tuissen de reis van Floor en die van Emma. Op het moment dat Odysseus eindelijk thuiskomt, moet hij bijna meteen weer weg om vrede te sluiten met Poseidon. Dit kun je vergelijken met de vrede die Emma sluit met haar eigen geweten betreffende de dood van Floor op het eind van het boek.

Een ander positief punt van het boek is dat, behalve de korte periode tussen de reizen in, je via de andere twee verhaallijnen veel over de hoofdpersoon/hoofdpersonen te weten komt. In ‘Een schitterend gebrek’, dat ik wel een beter boek vond, werd er ook met verschillende verhaallijnen gewerkt. In dat boek waren er twee verhaallijnen. Dat heeft het voordeel dat je de verschillende periodes in iemands leven in 1 boek kunt behandelen zonder dat het saai wordt. Hierdoor kom je meer te weten over een persoon en daarom vind ik het gebruik van meerdere verhaallijnen een goede vertelwijze, zeker als je iemands ontwikkeling wilt beschrijven.