Geschreven door:	anoniem
Datum ingestuurd:	22 januari 2006
Niveau:	4 havo
Taal:
Woorden:	2728
Opvragingen:	1547 (138 deze maand)
Waardering:	Currently 3.90/5 1 2 3 4 5 3.9/5 (10 stemmen)

Titel: De val
Auteur: Marga Minco
Uitgeverij: Malmberg
Plaats van uitgave: Den Bosch
Jaar van gelezen uitgave: 2001
Jaar van eerste uitgave: 1983
Druk: Onbekend

Motto:
Het motto staat voorin het boek,
‘I imagine, sometimes, that if a film could be made of one’s life, every other frame would be death. It goes so fast we’re not aware of it. Destruction and resurrection in alternate beats of being, but speed makes it seem continuous. But you see, kid, with ordinary consciousness you can’t even begin to know what’s happening.’
Saul Bellow (The Dean’s December)
d.Marga Minco heft dit boek voor niemand geschreven. Alleen voor zichzelf. Ze heeft dit verhaal gedeeltelijk zelf meegemaakt.
e.De val heeft 56 bladzijdes.
f.Op de omslag zie je een vrouw weerspiegeld in het water op de vloer. Die vrouw stelt Frieda voor die daarna in de put valt.
g.De val is een onderdeel van boektoppers met bekende en bekroonde boeken

Korte inhoud van het verhaal:
Op een winterse ochtend gaan 2 gemeentewerkers koffie drinken, voor ze met hun werk beginnen. Ze moeten aan de verwarmingsputten gaan werken.
Frieda Borgstein staat die ochtend om 7.30 uur op, eerder dan normaal. Het is de dag voor haar 85e verjaardag en ze moet nog wat regelen. Daar houdt ze normaal niet van, maar dit jaar wil ze iets speciaals doen. Ze heeft sinds 1942 haar verjaardag niet gevierd. Ze heeft van alles bedacht. Ze moet ook nog wat dingen bespreken met de directrice.
Ze kleedt zich aan en ze denkt nog even terug aan 21 april 1942, de dag waarop haar hele leven veranderde.
Daarna gaat ze bij de andere bewoners zitten voor de koffie. Een oude man, waarmee ze goed op kan schieten, probeert een praatje te maken, zonder succes. Ze denkt aan wat ze moet doen en ze denkt terug aan de oorlog, aan wat er allemaal gebeurd is.

21 april 1942: haar man Jacob, kinderen en zijzelf worden opgehaald om te vluchten naar Zwitserland. Hein Kessels, een vriend van Frieda's man, regelt dat met een paar vrienden. Als ze klaar staan om opgehaald te worden, is Frieda's dochter een vestje vergeten en Frieda gaat dat halen. Ze struikelt op de trap als ze weer naar beneden komt. Ze hoort een auto wegrijden. Jacob en kinderen zijn opgehaald door de SD, de Duitse geheime politie. Alleen dat weet Frieda niet. Zij denkt dat ze zonder haar weggegaan zijn.

De 2 gemeentewerkers zijn intussen begonnen met hun werk. Ze werken tegenover het bejaardentehuis. Het is een koude en grauwe, mistige dag. Baltus moet even naar de WC en gaat naar het Gemeentelijk energiebedrijf. Verstrijen bedenkt zich hoe gevaarlijk het is zonder hekken om de put, maar Baltus zei, dat er met dit weer toch niemand langs kwam en anders zou diegene het wel zien.
Frieda gaat op pad om van alles te doen. Iedereen heeft het haar afgeraden, maar ze gaat toch. Ben Abels wilde haar brengen, maar dat wilde ze niet. Frieda loopt het bejaardentehuis uit en steekt over.

Verstrijen is het wachten zat en gaat Baltus halen. Frieda ziet hun grijze busje staan en ze moet achter het busje langs lopen. Ze ziet de put wel maar door de wind tranen haar ogen en ziet ze minder. Ze loopt langs de put, maar heeft zich verkeken. Ze valt in de put met hete stoom. Verstrijen hoort een gil en rent terug, hij probeert Frieda uit de put te halen, maar dat mislukt. De brandweer komt en zij halen Frieda uit de put. Verstrijen wordt naar het ziekenhuis gebracht.
Op de begrafenis is de lucht grauw en grijs. Ben Abels is er en denkt aan zijn gesprek met Hein Kessels, waaruit bleek waarom ze Frieda waren vergeten, de SD wist niet dat zij er was. Hein had nooit contact opgenomen met Frieda, omdat hij bang was om te vertellen wat er gebeurd was.

Verklaring van de titel:
De titel, de val, kun je verklaren in 2 delen. De eerste val, de val van de trap in het ouderlijk huis van Frieda, veranderde Frieda’s leven. Zij dacht dat de familie zonder haar vertrokken was. Maar het was de SD die de familie arresteerden. En omdat Frieda van de trap gevallen was en daardoor ‘te laat’ kwam is haar leven door die val veranderd.
De tweede val, de val van Frieda in de put, veranderde Frieda’s leven ook. Ze valt in een dampende put met hete gassen. De tweede val maakt een einde aan haar leven.
Het is wel opvallend dat de familie Borgstein Joods was en dat haar man en kinderen naar een concentratiekamp zijn vervoerd en daar vergast. Door die hete dampen in de put is Frieda als het ware ook vergast.

Het motto is een Engels citaat van Saul Bellow, waarmee Marga Minco wil aanduiden dat een mens niet in staat is het leven te doorgronden

Personages:
Hoofdpersoon: Frieda Borgstein.
Bijpersonen: Verstrijen, Ben Abels, Hein Kessels.

Frieda Borgstein
Frieda Borgstein is de hoofdpersoon. Ze is een koppige vrouw van 84, bijna 85 jaar oud. Ze is Joods. Ze begint vergeetachtig te worden, terwijl ze juist van de herinneringen leeft. Haar gedachten gaan vaak terug naar vroeger, naar haar man. Ze heeft hem altijd gemist, soms stopt ze een foto van hem in haar tas als ze naar buiten gaat. Na de oorlog wordt ze boekhoudster; getallen fascineren haar omdat ze emoties buiten de deur houden.

Verstrijen
Verstrijen is een gemeentemonteur, hij onderhoud het verwarmingssysteem van de stad. Hij is een aardige man die uiteindelijk Frieda uit de put probeert te halen.

Ben Abels
Ben Abels was vroeger de jongste bediende van haar man (17 jaar). Hij werkt nu ook in het bejaardentehuis. Hij is een eenvoudig en hartelijk persoon van ongeveer 57 jaar oud. In de oorlog heeft hij in concentratiekampen gezeten. Maar die heeft hij overleefd.

Hein Kessels
Hein Kessels is de man die Frieda's gezin zou helpen vluchten. In het laatste hoofdstuk vertelt hij aan Ben Abels wat er veertig jaar geleden precies gebeurde en waarom hij er nooit met Frieda over gesproken heeft. Hij is een gesloten persoon maar wil uiteindelijk toch zijn verhaal vertellen.

Perspectief:
Het verhaal is geschreven in een auctoriale vertelsituatie. De schrijver weet alles van iedereen en kan de gedachten van de (hoofd) personen vertellen. Het lijkt soms of het een hij/zij perspectief is omdat soms het perspectief bij Frieda ligt. In het laatste hoofdstuk ligt het perspectief bij Ben Abels. Dus eigenlij heeft het boek verschillende perspectieven en is daarom ook eigenlijk een meervoudig perspectief.

Plaats en ruimte:
Het verhaal speelt zich af in een bejaardentehuis ergens in de stad. Maar ook overal door de stad doordat je ook de monteurs van gemeentewerken volgt. Het laatste hoofdstuk speelt zich af in een café op het Gouverneursplein.

Op het moment dat Frieda wakker wordt totdat ze in de put valt is het constant slecht weer. De wind die blies zorgde er ook eigenlijk voor dat Frieda in de put viel.

Tijd:
Het verhaal speelt zich af veertig jaar na de oorlog (in de jaren tachtig). Tussen het begin en eind van het verhaal verlopen twee dagen. Het verhaal verloopt in niet-chronologische volgorde, want er zijn flashbacks. De bedoeling van de flashbacks is, laten zien wat er in het verleden gebeurd is om het verhaal zo duidelijker te maken.
Er is een opening-in-de-handeling als je bedenkt dat Frieda’s familie al is opgepakt, er is een informatieve opening als je bedenkt dat je nog niks weet en bij het begin begint.

Het verhaal heeft en gesloten einde. Frieda gaat dood en wordt begraven.

Thema en motieven:
Het thema is oorlog. Het verhaal gaat over het verlies van geliefden in de oorlog en de pijn die nooit overgaat. Ook gaat het over het toeval dat daarbij een rol speelt. Het gaat ook over een onmogelijke liefde: Frieda's liefde is dood.

Genre:
Het genre van de val is bijna autobiografisch. Want Marga Minco vertelt over haar eigen ervaringen in de oorlog. Marga Minco heeft in de oorlog veel familieleden verloren, zijzelf wist te ontsnappen. Haar tante was in Amsterdam overleden nadat haar tante in de verwarmingsput was gevallen. Dus eigenlijk is de val autobiografisch.

Taalgebruik:
Het verhaal is in eenvoudige taal geschreven en dat is prettig lezen, als er veel moeilijke woorden instaan, duurt het ook langer voor je het boek uit hebt.

De volgende ochtend werd ze gevonden door de boekhouder, die nog elke dag langskwam om Jacob van de gang van zaken op kantoor op de hoogte te houden. Ze wist niet meer hoe ze haar daar hadden weg gekregen en hoe ze ten slotte bij de Oosterveens terecht was gekomen.

Dit stuk is makkelijk geschreven. Het is niet moeilijk om te begrijpen en daarom leest het ook heel erg makkelijk weg.

Commentaar op het boek:
Bron: Trouw
Na jaren is er van Marga Minco weer een nieuw boek verschenen, de novelle "De val". Het is een zorgvuldig en bijzonder ontroerend geschreven verhaal waarin zoals vaker in haar werk, de kleinste dingen groter en erge gevolgen hebben. Marga Minco verstaat de kunst om details, die op zichzelf beschouwd nauwelijks anders dan banaal zijn, te laten oplichten zodra ze gelezen worden in het geheel van haar verhaal.

Het zijn bij haar vooral de dingen die gezegd worden en die op het eerste gezicht niet veel bijzonders betekenen, waarin tenslotte de wereld van het verhaal blijkt samengevat te zijn. Als de vader in "Het bittere kruid" tegen zijn dochter zegt "Haal onze jassen even" en zij daardoor de gelegenheid krijgt het huis uit te vluchten, ligt in dat eenvoudige zinnetje al het leed van Minco's "kleine kroniek" besloten. Kleinigheden, toevallige gebeurtenissen, hebben gevolgen waarvan de draagwijdte pas van uit het hele verhaal kan worden begrepen en overzien.

Het schrijven van Marga Minco bestaat in feite uit dit soort van samenvatten, het is het resultaat van schrappen en niet toegeven aan een neiging tot uitleg. Voor deze techniek zijn in de kritiek etiketten gebruikt als "zuiver", "understatement" "geëmotioneerde distantie", "kernachtig" en dergelijke. Zeker is het een stijl die pathos schuwt, zowel in het taalgebruik als in de verhaalstructuur. Dat daarmee in het beste geval de emoties, hoezeer ook verdekt opgesteld, juist gebaat zijn, dat spreekt vanzelf.

In 1957 verscheen "Het bittere kruid", in 1959 "De andere kant" en in 1966 "Het lege huis". Op nog wat vroege verhalen na, die later gebundeld werden, is al zeventien jaar niets nieuw van Marga Minco uitgebracht. Dat nu de novelle "De val er is, mag dus alleen daarom al opmerkelijk heten.

Het is het verhaal van de dood van een overlevende.

Frieda stond met haar man en twee kinderen op een afgesproken uur in de avond van 21 april 1942 achter de deur te wachten op de jongenman die hun vlucht naar Zwitserland zou organiseren. Ze merkte dat haar dochtertje kou had gevat en ging nog even naar boven om een vestje te halen. Precies in die tijd wordt aangebeld:

"Harde stemmen drongen tot haar door uit de vestibule, een gesmoord tumult en vlak daarop het slaan van de voordeur.

'Wacht toch, wacht toch op mij!' riep ze. Ze stormde de trappen af, maar struikelde op een van de onderste treden over een losliggende roe. Terwijl ze viel hoorde ze het dichtklappen van autoportieren. Ze sprong op en struikelde opnieuw, over een citybag die midden in de gang stond. Met het vest tegen zich aangeklemd hinkte ze naar de deur.

De natte schemerige kade afkijkend zag ze nog net hoe ter hoogte van het bolwerk een grijze auto vaart minderde en om de hoek verdween."

Net als het meisje in "Het bittere kruid" is Frieda Borgstein gered, maar ze leeft dagelijks met de dood van haar gezin. Op het moment dat Marga Minco met haar verhaal begint is ze bijna vijfentachtig jaar. Ze woont in een joods bejaardentehuis, voelt zich nog altijd schuldig omdat zij (waarom zij?) het heeft overleefd en wil vooral oud worden om zo lang mogelijk de nagedachtenis van haar familieleden in ere te kunnen houden.

Open put
Op de dag van de novelle gaat ze, tegen het advies van de directrice in, om voorbereidingen te treffen voor de viering van haar verjaardag. Het is buiten koud, een harde wind waait en ze kruipt diep weg in haar jas. Er is aan de overkant van de weg een put, waaruit hete stoom opstijgt. Hij wordt aan het oog onttrokken door een grijs autobusje, maar als ze dat passeert ligt daar die open put, zonder hekje eromheen. Ze valt erin.

Marga Minco heeft in klein bestek deze val van Frieda Borgstein subtiel en gecompliceerd voorbereid. De novelle begint met een hoofdstukje waarin twee monteurs van de gemeentewerken 's ochtends vroeg koffie drinken in hun koffiehuis. Hoewel er niets bijzonders voorvalt, is dit begin buitengewoon dreigend. Ze hebben "een karwei" voor de boeg, maar weten niet wat de loop der gebeurtenissen gaat inhouden.

Ook andere personages doen in de ontwikkeling van "De val" mee: personeel van het bejaardentehuis, ouden van dagen, een kennis uit de oorlogstijd. Zelfs blijkt later - Frieda Borgstein is al dood - dat het bezoek van een Zweedse architect aan het bejaardentehuis in verband kan worden gebracht met Frieda. Er is, kortom, door Marga Minco kundig gearrangeerd op een manier die toch genoeg vrijheid laat voor interpretatie.

Enigszins vergelijkbaar met het slothoofdstuk van Mulisch' "De aanslag", waarin plotseling iets wordt onthuld dat al het voorafgaande in een ander licht plaatst, laat Marga Minco op het eind de jongeman optreden die de Borgsteins naar Zwitserland zou brengen. Hij kan het haar niet meer vertellen, zij is dood, maar hij vertelt aan Abels, haar kennis uit de oorlogstijd, dat hij hen niet verraden had, maar kennelijk was gevolgd door SD- agenten, die toen hij aanbelde in een auto plotseling voorreden.

Dubbelzinnige titel

Heel anders dan Frieda Borgstein een heel leven heeft gedacht. "De val" is een dubbelzinnige titel. In de oorlog loopt de familie in de val, en jaren later valt zij in de put. Het is moeilijk om die twee gebeurtenissen met elkaar in verband te brengen. Het zijn beide toevallige gebeurtenissen: de familie wérd niet verraden, maar tóch opgepakt, en Frieda Borgstein komt door een misstap, veroorzaakt door een ongelukkig arrangement van weer en wind en zorgeloosheid van gemeentearbeiders om het leven.

Frieda Borgstein, kan men zeggen, deelde tenslotte toch nog het lot van haar familie. Die parallellie is door Marga Minco op allerlei manieren aangeduid, van de grijze auto vroeger tot het busje van de monteurs nu, van het vestje van haar dochter toen tot het vest dat zij toch nog even, voor ze naar buiten gaat, van haar kamer ophaalt. Dat zijn natuurlijk trucs, die een goede schrijver, als ze goed worden toegepast, alleen maar sieren. Marga Minco siert het dat zij weliswaar met dit soort middelen een heldere, samenhangende verhaalinhoud vormt, maar ze niet dominant laat zijn. Het zijn samenvattingen ergens van, en wel van gevoelens die met afscheid, willekeur, trouw en dood te maken hebben.

Een nieuwe, en zuivere, stap in de richting van de formulering van deze gevoelens, op de haar typerende manier, is deze gave novelle "De val".

Mening over recensie:
Deze recensie laat echt blijken dat ze het een goed boek vinden. Dat vind ik niet. Het is leuk om een keer te lezen maar niet om te zeggen; ‘wow dat was een goed boek ik ga dat nog een keer lezen’

Op sommige punten hebben ze wel gelijk, de dubbelzinnige titel, maar dat is ook echt zo dat is echt waar. Daar ben ik het ook mee eens.

Ze vinden het een zorgvuldig en bijzonder ontroerend geschreven verhaal, ik vind wel dat het een boek is waar een verhaal of gedachte achterzit maar niet dat het bijzonder ontroerend geschreven is. Daar ben ik het dus niet mee eens.

Eigen mening:
Ik vond dit een apart boek om te lezen. Het is dan wel dun maar je komt veel over iemand te weten. Ondanks dat het dun is moet je er wel voor gaan zitten om het uit te lezen. Het is een aanrader om te lezen als je snel klaar wilt zijn want het is dun. Het is geen aanrader om te lezen als je bedenkt dat je van tevoren natuurlijk al verwachtingen hebt en dan blijkt dat het een heel ander verhaal is. Het is wel knap dat een schrijfster zoveel kan vertellen in een dun boekje. Maar het is alleen wel jammer dat je door de titel eigenlijk al een beetje kan raden hoe het gaat aflopen maar het is leuk om een keer te lezen maar niet meer dan een keer.