Geschreven door:	anneka [meer]
Datum ingestuurd:	24 september 2006
Niveau:	6 vwo
Taal:
Woorden:	2571
Opvragingen:	2504 (46 deze maand)
Waardering:	Currently 3.60/5 1 2 3 4 5 3.6/5 (5 stemmen)

Titel: Noodlot
Auteur: Louis Couperus

Keuzeverantwoording:
Ik heb dit boek gekozen omdat we een boek van voor 1900 moesten lezen voor letterkunde. Ik heb in de mediatheek gevraagd wat een leuk boek zou zijn, waarop die vrouw zei: ‘je kan het beste het noodlot lezen, dat is nog enigszins aardig voor een oud boek.’
Daarbij vond ik de achterkant wel aardig lijken. De naam Couperus kende ik ook al wel van letterkunde, toch wel een naam die je vaak hoort.
Phuong ging dit boek ook lezen en omdat het wel handig is voor het mondeling straks om meerdere boeken samen te lezen besloot ik het te nemen.

Samenvatting:
Frank Westhove is een Nederlandse ingenieur, woonachtig in Londen. Bij toeval ontmoet hij zijn vroegere kameraad Bertie, die in de Verenigde Staten gewoond heeft. Bertie leeft daar bijzonder armoedig en vraagt zijn vriend om onderdak en geld. Frank gaat akkoord en al snel is Bertie helemaal gewend aan het rijke en luxe leven van Frank. Bertie liegt tegen de vrienden van Frank over zijn verleden en hij leeft van Franks geld. Na een paar maanden gaat het luxe leventje toch vervelen en besluiten de vrienden een paar dagen naar Noorwegen te gaan.
In Noorwegen maken ze kennis met Sir Archibald en zijn dochter Eve. Ze maken met z’n vieren een wandeling terwijl het slecht weer is. Frank en Eve worden verliefd op elkaar. Bertie is bang dat hij zijn vriend zal verliezen en weer veroordeeld is tot het lijden van een armoedig bestaan. Bertie en Eve zien elkaar als broer en zus. Ze praten veel en Bertie probeert twijfel over Frank bij haar op te wekken. Eve vindt Frank vaak stil als ze samen zijn en ze denkt dat er iets is. Dit gevoel wordt versterkt door de insinuaties van Bertie.
Op een dag ziet Eve Frank met een ander meisje lopen. Ze begint sterk te twijfelen aan zijn liefde voor haar. Ze confronteert hem hiermee, maar Frank ontkent. Hij misprijst haar wantrouwen en slaat haar zelfs. Ze verlaten elkaar en Bertie ziet zijn kans schoon om Frank weer voor zichzelf te winnen.
Na een maand krijgen de twee geliefden berouw en Frank besluit Eve een brief te schrijven. Deze brief, en iedere volgende, wordt onderschept door de bediende van Sir Archibald. Bertie heeft hem geinstrueerd deze brieven nooit af te geven aan Eve of haar vader. Bertie weet dat het slecht is wat hij doet, maar volgens hem moet het (noodlot) allemaal zo gaan. Hij praat zijn gedrag zo goed.
Frank, die steeds maar geen reactie krijgt op zijn brieven, besluit met Bertie te gaan reizen. Ze trekken twee jaar lang de wereld rond. Bij toeval komen ze in Scheveningen Eve weer tegen. Bertie ziet haar als eerste en voelt het onvermijdbare aankomen. De liefde tussen Frank en Eve bloeit direct weer op. Al snel blijkt dat iemand de brieven van Frank achtergehouden heeft. De conclusie is snel getrokken: dat kan alleen maar Bertie zijn! Hij was de enige die van de brieven afwist. Eve en Frank komen ook achter de insinuaties. Frank confronteert zijn vriend met deze ontdekking en Bertie geeft toe. Frank is woedend en kan zich niet beheersen. Hij slaat zijn vriend dood. Als hij beseft wat hij heeft gedaan, geeft hij zich aan bij de politie. Frank wordt veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf.
Als hij zijn straf heeft uitgezeten, krijgt hij een eenvoudige baan aangeboden. Eve wil nog steeds trouwen met Frank, maar haar vader is daar niet gelukkig mee. Hij vindt niet dat zijn dochter een moordenaar verdient en Frank deelt zijn mening. Eve is het hier niet mee eens. Het gaat niet goed met haar gezondheid. Ze heeft veel last van hallucinaties. Frank heeft een flesje vergif bij zich om zelfmoord te plegen. Eve wil samen met hem sterven, omdat zij in dit leven nooit samen meer gelukkig kunnen zijn. Zij ziet het als het grootste geluk om samen te sterven en het geluk te vinden in het paradijs. Eve drinkt als eerste de helft op en reikt vervolgens Frank de fles aan. Ze sterven samen. Sir Archibald zal hen vinden.

Vertelperspectief:
Het boek is geschreven in een meervoudig personeel perspectief. Je beleeft het boek vooral vanuit de gedachten van Bertie, maar ook vanuit Frank en Eve hun gedachten.
Ik vond het een prettig effect hebben in dit boek. Je voelde de jaloerzie van Bertie ontzettend goed, maar ook bijvoorbeeld de minachting van Frank voor Bertie.
Het wisselen van de perspectieven was helemaal niet verwarrend of lastig te volgen.

Tijd en volgorde:
Het verhaal speelt zich af aan het einde van de 19e eeuw. Dit merk je terug in het taalgebruik van het boek. Sommige woorden als bijvoorbeeld des Ochtend en des Avond worden ontzettend vaak gebruikt. Daarnaast is de manier waarop mensen met elkaar omgaan ook ontzettend beleefd, en er waren natuurlijk nog geen moderne apparaten als een telefoon en tv.
De tijd die in het boek verstrijkt is ongeveer 5 jaar. Er zitten twee grote tijdsprongen in. De eerste is wanneer Frank het uitmaakt met Eve en over de wereld gaat reizen met Bertie. Na twee jaar zijn ze weer terug in Nederland. De tweede sprong is wanneer Frank Bertie heeft vermoord. Hij moet dan twee jaar de gevangenis in, die twee jaar worden ook beschreven in een paar alinea’s.

Verhaalruimte:
Het verhaal speelt zich op de volgende plaatsen af:

Het huis van Frank in Londen (White Rose). Hier komt Bertie aanlopen bij Frank. Er spelen zich een aantal belangrijke gesprekken af. De sfeer is hier in het begin altijd relaxed. Bertie en Frank leven in luxe en hoeven weinig te doen. Wanneer Frank iets krijgt met Eve wordt de sfeer echter slechter. Bertie is ontzettend jaloers op Frank en kan de relatie niet hebben.

In Noorwegen. Hier gaan Bertie en Frank op vakantie, ze ontmoeten daar Eve en haar vader Sir Archibald. De sfeer is hier goed omdat Eve en Frank ontzettend naar elkaar toegroeien tijdens deze periode. Bertie begint dan echter al jaloers te worden.

In Scheveningen, hier komen Bertie en Frank terecht wanneer ze terug zijn van hun wereldreis. Frank en Eve ontmoeten elkaar daar weer en besluiten het nog eens te proberen. Voor hen is de sfeer dus goed, behalve het feit dat Bertie alles niet kan uitstaan.

In het huis van Sir Archibald, hier plegen Eve en Frank op het einde van het boek zelfmoord. De sfeer is hier dan ook vreselijk grimmig, helemaal wanneer Sir Archibald ook nog eens binnenkomt wanneer Eve aan het doodgaan is.

Personages:
De volgende personages spelen een hoofdrol in het boek:

Frank Westhove. Frank Westhove: Frank is een Nederlandse ingenieur, woonachtig in Londen. Hij is gefortuneerd en heeft een luxe, maar saai leven. In Noorwegen ontmoet hij Eve en hij wordt verliefd op haar. Hij hecht groot belang aan eerlijkheid en vertrouwen. Hij heeft er dan ook veel moeite mee wanneer Eve hem niet vertrouwd met de vrouw van het lyceum, maar nog een groter probleem is het feit dat Bertie hem heeft bedrogen door de brieven nooit aan te laten komen.
Voor Frank had ik wel sympathie, het lijkt mij namelijk een vreselijke ontdekking wanneer je erachter komt dat je beste vriend je bedrogen heeft.

Bertie (Robert van Maeren): Bertie heeft een armoedig leven geleid. Zijn studie in Delft was geen succes en hij werd door zijn vader naar Duitsland gestuurd om daar te gaan werken. Hij laat zich meeslepen door zijn collega’s en pleegt fraude. Het ‘lot’ brengt hem naar Amerika, maar uiteindelijk komt hij terecht in Londen. Het luxe leven bevalt hem wel, maar na enige tijd trekt hij met Frank naar Noorwegen. Frank wordt verliefd op Eve en Bertie ervaart dit als een bedreiging. Hij is bang dat hij Frank kwijtraakt en houdt zijn brieven aan Eve en Sir Archibald achter. Frank confronteert hem hiermee en slaat hem dood in een woedeaanval.
Voor Bertie heb ik totaal geen sympathie, hij had gewoon eerlijk tegen Frank moeten zeggen dat hij moeite had met de relatie tussen hem en Eve. Iemand omkopen om de brieven niet te laten bezorgen is gewoon achterbaks.

Eve Rhodes: Eve is de dochter van sir Archibald. Ze wordt verliefd op Frank. Eve heeft een levendige fantasie, die haar soms in de problemen brengt. Ze wordt jaloers als ze Frank met een andere vrouw ziet lopen. Haar wantrouwen wordt afgestraft, maar ze besluiten toch te trouwen. Als Frank wordt veroordeeld tot een celstraf, nadat hij Bertie heeft doorgeslagen, blijft ze van hem houden. Na zijn vrijlating plegen ze samen zelfmoord omdat ze niet gelukkig zijn in dit leven en toch samen willen ‘slapen.’
Voor Eve had ik een beetje sympathie. Ik vind haar namelijk erg goed en lief dat ze nog steeds van Frank is blijven houden. Maar ik snap niet dat ze zo over zich heen laat lopen door hem. Daarnaast is ze ook erg close met Bertie, iets waarvan ze zou kunnen bedenken dat Frank dat niet prettig zou vinden.

Sir Archibald: Hij is de vader van Eve. Zijn vrouw is overleden. Hij houdt erg veel van zijn dochter. In de eerste instantie is hij blij met Frank als schoonzoon. Tot Frank uit de gevangenis komt en hij bang is dat Frank Eve iets zal aandoen.

Thema’s en motieven:
Thema:
Het thema van het boek is: het Noodlot dat het leven van mensen bepaald.
Dit zie je terug op vele manieren in het boek, Bertie die jaloers is op de relatie van Frank en Eve en het het Noodlot noemt dat de twee zijn samen gekomen. Het Noodlot dat Frank Bertie doodslaat en het Noodlot dat Eve en Frank samen zelfmoord plegen.

De drie belangrijkste motieven van het boek zijn:
Liefde tussen mensen. Er is ontzettend veel liefde in het boek dat leidt tot allerlei gevolgen. De liefde van Frank en Eve voor elkaar, de vriendschap van Frank en Bertie, de liefde van Sir Archibald voor zijn dochter.

Het (nood)lot, net zoals dit een deel van het thema is, is het ook een veel voorkomend motief. Alles en iedereen in het boek heeft een lot. Iets wat opvalt aan Bertie is dat hij alles probeert goed te praten door het lot erbij te betrekken. Het lot zou gewild hebben dat hij de brieven liet tegenhouden, dat Eve en Frank bij elkaar kwamen etc.

Egoïsme. Het egoïsme drijft Bertie ertoe om de brieven van Frank tegen te houden, maar ook het egoïsme van Frank om weer met Eve samen te willen gaan en ook zijn zelfmoordactie. Maar ook bijvoorbeeld Eve die jaloers is op de vrouw van het lyceum.

Hoogtepunten:
In het verhaal had ik een aantal hoogtepunten. Het hoogtepunt voor mij was toen Frank erachter kwam wat Berty had gedaan en zijn reactie daarop. Ik vond het niet ontzettend verrassend, maar wel erg spannend.
Ook vond ik het einde een hoogtepunt, al is het wel treurig. Het deed me ook ontzettend denken aan Romeo en Julliet. Daar gaan ze immers ook allebei dood aan het einde.

Opvallende zaken:
Dit boek is in zijn geheel al opvallend, het is immers geschreven in een totaal andere periode dan ik normaal lees. Het taalgebruik vond ik dus wel opvallend aan dit boek.
Wat ik ook grappig vond was de snelheid waarmee gebeurtenissen soms plaatsvonden, bijvoorbeeld het stukje waarbij het plan om naar Noorwegen te gaan gesmeed werd:

Waarom ga je niet eens naar Noorwegen? Vroeg Bertie, die maar wat opnoemde.
Londen begon Frank onuitstaanbaar te worden en daar het denkbeeld van reizen hem toelachte, zoowel om de verandering als om de economie – zij zouden in het buitenland eenvoudiger kunnen leven dan in dit metropolitaansche hight-life gevoel, - dacht hij er eens over, en kwam tot het besluit, dat hij goed zoû doen White-Rose voor onbepaalden tijd aan den zorg van Annie en haren man over te laten en eenige weken in Noorwegen door te brengen. Bertie zoû hem vergezellen.

Na de table-d’hôte in het Brittania Hotel te Drontheim gingen de vrienden door de breede, stille straten, met hare lage, houten huizen…. Blz 19 en 20

In dit fragment wordt er dus in een paar regels eerst het idee bedacht om naar Noorwegen te gaan en het volgende moment zijn ze er ook. Dat vond ik wel grappig om te lezen.
10 mening
Het verhaal heeft mij ontzettend aangesproken. Het was het eerste boek van rond de tijd van 1900 dat ik gelezen had. In het begin was het dan ook ontzettend wennen omdat het taalgebruik anders is. Zo wordt er in het begin met U gesproken tegen een vreemde maar ook tegen bekenden. Ik vond de hele manier van praten en handelen in het boek ontzettend beleefd. Er werd vaak op een ontzettend nette toon tegen anderen gepraat. Dat is best leuk om te lezen.
Wat ik nog meer leuk vond aan het boek waren de gebeurtenissen. Het is best verrassend allemaal. Eerst Bertie die jaloers is op Frank en Eve, waarna hij de brieven tegenhoudt. De ruzie tussen Frank en Eve, en dat ze na een pauze van twee jaar weer een relatie krijgen. Natuurlijk zijn de stukken dat Frank Bertie doodslaat en dat Eve en Frank zelfmoord plegen ook ontzettend spannend. Alles is op een manier verteld dat je wel merkt dat het 20e-eeuws is, maar toch leest het ontzettend makkelijk.
Wat ik iets minder aan het boek vond was het nutteloze denken dat er soms voorkwam. Hele stukken waarin maar werd nagedacht over de relaties onderling en gesprekken die er gevoerd waren. Ik vond dat dat weinig toevoegde aan het boek.
Ik kon me heel goed inleven in het verhaal. Ik denk dat dat kwam doordat het verhaal zo boeiend en menselijk geschreven is. Het lijkt net alsof Louis Couperus het verhaal zelf heeft meegemaakt.
Ik vind het zeker een literair boek. Het taalgebruik is ontzettend leuk en origineel, iets wat ik bij literatuur vind passen. Daarnaast heeft het boek een originele verhaalloop, je verwacht bijvoorbeeld niet dat Frank en Eve op het einde zelfmoord plegen. Dat hoort ook bij een literair werk.
Mensen die een origineel boek willen dat eens is wat anders is dan een boek van tegenwoordig moeten dit boek zeker lezen. Het is goed weg te lezen voor iets wat al zeker 100 jaar oud is.

Verdieping:
Ik heb gekozen voor de verdiepingsopdracht 4, een gedicht zoeken.

Afgewezen min

nooit valt ergens te lezen
dat ik haar vroeg te minnen
mij te nemen in haar zinnen
zij mij koel heeft afgewezen

terwijl ik tot haar luide sprak
‘mijn liefde is niet oud antiek
ik ben fris en authentiek’
gedreven in jouw koude wak

wilde je als pinksterbloem
jij bruisend pinksterbeest
geheel in ons jouw geest
pruimedant paardebloem

mijn tong nog vol vuur
waan en trots zijn zuur
pinkster heet nu pentekoste
voor niet geliefd geloste

‘k was slechts veroveraar
woorden loos gebaar
eerlijk duurt ’t langst
rest schaamte en de angst

Ik vond dit een toepasselijk gedicht op het boek. Het zou naar mijn idee geschreven kunnen zijn vanuit Bertie. Hij heeft het over zijn liefde voor Eve maar ook zijn liefde voor Frank. Vooral de:
eerlijk duurt ’t langst
rest schaamte en de angst

sprak mij aan, Bertie kwam er immers achter dat eerlijkheid het langste duurt en hij beter eerlijk had kunnen zijn tegenover Frank. Alleen schaamte en angst bleven over nadat Frank achter de waarheid kwam.
Een verschil is dat in het gedicht de ikpersoon wordt afgewezen. Hij schrijft dat hij een tong vol zuur heeft, wat duidt op een afwijzing van zijn liefde. In het boek heeft Bertie zijn jaloezie naar Frank en Eve nooit kenbaar gemaakt. Al voelde het voor hem in Noorwegen wel als een afwijzing dat Eve met Frank ging en niet met hem.