Geschreven door:	Rakso [meer]
Datum ingestuurd:	25 juni 2005
Niveau:	4 vwo
Taal:
Woorden:	2540
Opvragingen:	2004 (25 deze maand)
Waardering:	Currently 3.50/5 1 2 3 4 5 3.5/5 (8 stemmen)

Auteur.
Rascha Peper.
Pseudoniem van Jenneke Strijland, werd op 1 januari 1949 in Driebergen geboren. Ze studeerde Nederlands, met als hoofdvak Middelnederlandse literatuur en ze werkte enige tijd als lerares. In 1983 verhuisde ze naar Wenen vanwege het werk van haar partner die werkte bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Daar begon ze serieus werk te maken van het schrijven omdat ze ernstig ziek werd en zo haar gedachtegang wilde weergeven. In 1991 ontstond de eerste versie van Oesters,dit was voor haar de grote doorbraak. Na publicatie van haar eerste verhalen in Hollands Maandblad en Tirade, zette ze zich aan het herschrijven van deze roman omdat ze 'in alle valkuilen van een beginnend schrijver was getuind'. Najaar 1999 verhuisde ze naar New York, waar haar man als diplomaat bij de VN-missie werkt. Wie scheep gaat is het negende boek van Rascha Peper en voor haar boek Russische blauw ontving zij in 1996 de Multatuliprijs.

Uitgeverij.
L.J. Veen Amsterdam/Antwerpen, Amsterdam 2003 (eerste druk 2003).

Motto.
was bin ich unter diese wat ben ik onder deze
unendlichkeit gelegt, oneindigheid neergelegd
duftend wie eine Wiese, deinend als een wei
hin und her bewegt, heen en weer bewegend

rufend zugleich und bange, tegelijkertijd roepend en bang
dass einer den Ruf vernimmt, dat iemand de roep hoort
und zum Untergange en tot de ondergang
In einem Andern bestimmt. in een ander bepaalt

Het kan iets te maken hebben met Hanna, deze vrouw is verongelukt in haar schip en het is niet duidelijk waar ze is. Dit gedicht zou zij kunne vertellen.
Dit Duitse gedicht is echter niet goed te vertalen.

Rainer Maria Rilke
Uit: Die Liebende, Der neuen Gedichte anderer Teil

Beschrijving van de hoofdpersonen.
Hanna: Is de dochter van Alphons LeCoultre, zij is de vrouw waar het boek omdraait. Ze is verongelukt in de zee toen zij opzoek was naar een nieuw leven.
Gerard Sikkema. Hij heeft verkering met Hanna gehad. De relatie werd verbroken toen ze vreemdging met Robin, die destijds zijn beste vriend was. Hij is toen boos geworden op hem en wilde een nieuw leven beginnen. Daarvoor is hij naar New York verhuisd. Daar werkt hij als oceanograaf.

Robin Quaadvlieg. Hij is 37 en zijn grote hobby is duiken. Hij voelt zich dan ook geroepen twee jaar na het ongeluk Hanna op de bodem van de oceaan op te duiken. Hij heeft nog steeds moeilijk mee dat hij geen contact heeft met Gerard.

Emma de Wilde, ze is de dochter van Dirk en Eva. Ze zit in 4-atheneum en blijft het jaar daarna zitten. Haar beste vriendin is Star (Sterre). Ze is een jonge meid en dat merk je in haar manier van doen; sms’en onder de schoolbank, haar haren verven, haar eerste verliefdheid (op de 37-jarige Robin) en voor de eerste keer met een jongen naar bed (met Sai Kho). Zelf wil ze op Hanna lijken, ze bewondert haar, door Alle verhalen die ze van haar hoort.

Eva de Wilde, de moeder van Emma. Ze is de oudste dochter van Alphons. Ze is actief bij de tennisvereniging en daarvan kent ze Pam. Ze heeft haar eigen atelier en heeft nog geregeld contact met Gerard. Ze is rond de 40 en heeft blonde haren.

Star (Sterre) Minnema, de beste vriendin van Emma en de dochter van Liesbeth. Ze is 16 jaar.

Eulalie Babiradsky, de mollige dochter van verhuurder van het appartement van Gerard. Omdat zij en haar ouders nog een ander huis hebben wonen ze zolang in de voorraadkast van het appartement.

Ernst van Waardenburg. Hij is een man in de 50, hij is lang en laat zijn pakken door Alphons LeCoultre maken. Hij heeft de gewoonte het huis van een vrouw binnen te sluipen en zich af te trekken in een slipje. Hij deed dit voor de spanning en de reactie die hij hiermee bij de eigenares opwekte.

Alphons LeCoultre. Een vroegere kleermaker van halverwege 70. Zijn vrouw Emma was overleden en niet lang daarna verloor hij zijn jongste en favoriete dochter. Hij is al vrij snel onverwacht overleden. Hij had nog veel met (zijn schoonzoon) Gerard op.

Fabel.
Het boek begint met een proloog waarin een eendje zijn leven op de oceaan vertelt, hoe hij is losgelaten met duizenden soortgenoten.
Hierop volgen een paar hoofdstukken waarin je alle hoofdrolspelers leert kennen.
Robin Quaadvlieg en Gerard Sikkema waren vroeger goede studenten vrienden, totdat Hanna, de vriendin van Gerard, overstapte naar Robin. Gerard vertrok naar Amerika, New York, om daar een nieuw leven te beginnen.
Gerard woont in een mooi appartement, midden in het centrum van New York. Hij deelt zijn appartement echter wel ongewenst met de familie Babiradsky, deze familie kan nergens anders wonen en wonen dus tijdelijk bij hem in een piep klein kamertje. Gerard heeft watertanks altijd al leuk gevonden en fotografeert deze dan ook vaak. Zijn werk is oceanograaf en daar heeft hij een project gestart om de zeestromingen beter te leren kennen. Zijn project bestaat uit tienduizend eendjes die over de oceanen drijven en dan laat hij de mensen die ze vinden in havens een melding doen en zo weet hij hoe ze drijven.
Robin Quaadvlieg heeft van zijn duikershobby zijn beroep gemaakt en samen met een vriend heeft hij een bedrijfje om spullen van de bodem op te halen.
Alphons LeCoultre woont in Den Haag en is een oud kleermaker. Hij maakt echter nog een pak voor Ernst van Waardenburg, zijn kleindochter Emma ontdekt dit en vertelt het door aan haar moeder Eva. Zij wordt boos op Alphons omdat hij het niet meer aan kan volgens haar.
Emma Sikkema is een vrolijke meid die vaak bij haar opa op visite gaat. Ze is goede vrienden met Star en ze zitten samen in de klas.
Ernst van Waardenburg kickt op vrouwenondergoed. Hij sluipt vaak binnen bij Liesbeth, de vriendin van zijn vrouw Pam en Liesbeth is dan weer de moeder van Star. Daar trekt hij zich af in een slipje. Vroeger wilde hij wel van deze afwijking af, maar toen hij een keer in een lingeriezaak was met Pam, en hij een vrouw in ondergoed zag, besefte hij dat hij het niet zou kunnen missen.
Na nog een paar keer bij vrouwen te hebben ingebroken gaat hij toch maar in therapie zonder dat iemand het weet.
Robin heeft het plan om Hanna te gaan opduiken en als Emma hier lucht van krijgt zoekt ze contact met Robin. Na een paar bezoekjes wordt ze verliefd en Robin begint dat eigenlijk ook wel te voelen maar weet dat het absoluut niet kan.
Op een dag overlijdt Alphons LeCoultre, net toen Gerard op weg was naar Nederland. Op de begrafenis komen Robin en Gerard elkaar weer tegen maar ze spreken niet echt tegen elkaar, Gerard is erg afstandelijk.
Ernst van Waardenburg is ook op de begrafenis.

Dan is er een bericht uit zee waarin een eendje vertelt over zijn avonturen bij Antarctica. Hoe hij is ontsnap aan de pinguïns en de ijsschotsen.

Nu begint deel 2.
De verhalen lopen gewoon door en de baas van Gerard vertelt dat hij zijn project wegens bezuinigingen met staken.
Emma krijgt een vriendje Sai Kho maar ze is eigenlijk niet echt verliefd op hem maar op Robin.
Emma heeft bij haar vorige bezoek met Robin ruzie gekregen omdat ze vertelde dat ze verliefd op hem was, maar ze komt hem weer tegen in het café en dan is het weer goed. Daar verteld ze dat ze in een brief van haar opa heeft gelezen dat Hanna zwanger was toen ze stierf.
Robin is dus al een tijdje van plan Hanna op te duiken, maar het is uitgesteld omdat er iemand ziek was die mee zou gaan.
Ernst van Waardenburg is in therapie en moet opdrachten uitvoeren, hij moet bijvoorbeeld voor het huis gaan staan waar hij wil inbreken maar het dan toch niet doen. Hij kan het echter niet laten en doet het toch, maar dan komen Star en Emma thuis en kan hij zich nog net verstoppen en ontkomt hij.
Uiteindelijk gaat de bergingactie in Marokko door waar Hanna is verdronken. Als de duikers op 150 meter diepte bij de boot aangekomen zijn, ondertussen een paar rare eendjes gevonden die door het water zweefden, blijkt dat er niemand meer in de boot zit. Robin vindt dat alles voor niets is geweest, maar Robin neemt wel Hanna’s pop, Liefemeneer, en haar tas mee. Dit alles is een grote teleurstelling voor Robin en hij heeft het er moeilijk mee.
Ernst van Waardenburg komt via de Tennis club bij Liesbeth terecht en daar vergrijpt hij zich aan haar schort in haar atelier. Hij weet echter niet dat Liesbeth voor het raam staat toe te kijken en overstuur de politie belt. Ernst wilde dit als laatste keer laten gelden, maar nu was hij toch nog betrapt.
Helmaal aan het einde van het boek wordt in het Epiloog beschreven hoe een van de eendjes zijn uiteindelijke bestemming heeft bereikt bij een jongetje in een vissersdorpje. Daar fungeert hij als een echte badeend.

Structuur.
Blz. 7 t/m 9: dit is de proloog, een plastic eendje vertelt over zijn leven op zee, hij is met duizenden soortgenoten losgelaten voor een project.
Blz. 13 t/m 273: deel 1, dit deel bestaat uit 25 hoofdstukken.
Blz. 275 t/m 280: bericht uit zee, hier is één van de eendjes weer aan het woord. Hij vertelt hoe hij heeft weten te ontkomen aan de kou van Antarctica en de scherpe snavels van pinguïns
Blz. 283 t/m 476: deel 2, dit deel bestaat uit 15 hoofdstukken (zie samenvatting).
Blz. 477 t/m 480:dit is de epiloog, hieruit blijkt dat het eendje zijn ideale bestemming heeft gevonden: hij is uit de zee opgepikt en bij een jongetje terechtgekomen die hem beschouwd als zijn knuffeltje en regelmatig met hem in bad gaat.

Voor deze opbouw is waarschijnlijk gekozen om wat rust momenten te creëren en om er zo voor te zorgen dat het verhaal zich niet achterelkaar over 500 bladzijden verstrekt.
Het verhaal begint dus al met een eendje, het is dan nog niet precies duidelijk wat dat is en wat daarmee bedoeld wordt. Later wordt dit pas duidelijk. Verder is het tijdsverloop normaal, met af en toe grote sprongen. Het speelt zich na 2001 af in Nederland, Marokko en NewYork.

Thematiek.
Het thema van dit verhaal is liefde, het verlies van een dierbare en water en het zoeken van geluk is ook een groot onderdeel van het boek. Alle hoofdpersonen hebben daar op een bepaalde manier wel wat mee wat maken.
Er zijn ook steeds een paar objecten die zich een paar keer voor doen in het boek. Zo heb je de eendjes van Gerard project die steeds weer ergens opduiken, bij de duikoperatie bijvoorbeeld.
De pop Liefemeneer, een pop uit Hanna’s jeugd. Hij wordt in het boek verscheidene malen genoemd en Robin vindt Liefemeneer uiteindelijk in de gezonken boot. Het lijkt wel of alles voortkomt uit toevalligheden iedereen komt elkaar wel weer ergens tegen, zo breekt Ernst van Waardenburg in bij Star en komt daar dan Emma weer tegen, die hij al eerder had ontmoet in verband met zijn relatie met haar Opa.
Wat betreft het zoeken van geluk is Hanna weg gegaan met haar bootje om een nieuw leven te beginnen ergens op een eiland, Gerard is naar New York gegaan om daar zijn geluk te zoeken.
Robin wil zijn relatie goed afsluiten en weer opnieuw beginnen, hij denkt dat als hij Hanna vindt dat hij weer wat gelukkiger wordt.

Iets wat steeds terugkomt in het verhaal is water. Hanna’s lijk ligt in het water (tenminste, dat denkt iedereen), Robin is een duiker en Gerard is een oceanograaf en is erg geïnteresseerd in watertanks. Gerard had in het boek ook een nachtmerrie. De watertank op het dak begaf het, waardoor de hele verdieping onderliep. Toen hij door het water waadde, op weg naar een uitgang kwam hij Hanna tegen. Hij pakte haar hand, maar ze werden door het water gescheiden. Toen hij wakker werd besefte hij dat Hanna voorgoed weg was.

Titelverklaring.
De titel Wie scheep gaat is de eerste helft van het spreekwoord 'Wie scheep gaat moet varen'. De meest bekende betekenis is: als je met iets begonnen bent, moet je het afmaken. Met deze betekenis komt het spreekwoord een keer voor in het boek. De Alphons LeCoultre praat met Gerard, die naar New York is verhuisd: 'Je bent naar Amerika gegaan om een nieuw leven te beginnen en daar heb je goed aan gedaan, heel goed, maar dan moet je ook alles doen om er wat van te maken, om in die maatschappij te aarden. Wie scheep gaat, moet varen, hè? Zo is het nu eenmaal' (p. 206).
Je zou de titel ook kunnen laten slaan op het feit dat Hanna met haar boot haar geluk zoekt, maar ten onder gaat. Dit kan je letterlijk uitdrukken met; wie scheep gaat.

Interpretatie.
De onderwerpen water en zee spelen een duidelijke rol. Veel personen hebben iets met water. Robin is geobsedeerd door de onderwaterwereld, terwijl Gerard al vanaf zijn jeugd belangstelling heeft voor watertorens en nu als oceanograaf de zeestromen bestudeert. De badeendjes komen drie keer in het boek aan het woord en vertellen hoe ze zich voelen. Vaak is dat eenzaamheid en zoeken ze naar hun geluk, uiteindelijk vindt een eendje die. De eendjes hebben iets gemeen met de hoofdpersonen in het boek, zo was Hanna ook op zoek naar een beter leven en ging Gerard ook naar Amerika om daar zijn geluk te zoeken. Emma zit erg met de verliefdheid in de weg en gaat op het laatst dan ook maar met Sai Kho naar bed, terwijl ze toch meer van Robin houdt, het lijkt of ze een soort troost zoekt. Dat deed Robin eigenlijk ook met het opduiken van Hanna, om zijn relatie goed af te sluiten met haar. H et doel van de eendjes was een veilig en prettig onderkomen te bereiken, dus ook hier zitten veel links tussen de karakters in het boek.

Achtergrondinformatie.
De Waterdame (verhalen)
Oesters (1991) roman
Oefeningen in manhaftigheid (1992) novellen
Rico's vleugels (roman)
Alle verhalen (verhalen)
Russisch blauw (1995) roman
Een Spaans hondje (roman)
Wie scheep gaat (roman)

Alle boeken hebben gemeen dat het over figuren gaat die niet volop in het leven staan en niet actief, noch enthousiast aan de maatschappij deelnemen. Ze bevinden zich altijd aan de rand en slaan het leven van anderen gade. Bij wijze van compensatie richten ze zich op iets heel anders. Ze scheppen een eigen wereld. Aldus Rascha Peper.

Waarde-oordeel.
Ik vond het een heel leuk boek. Ik kon me er goed in verplaatsen en het las heerlijk weg. Als je aan zo’n dikke pil van 480 bladzijdes begint moet het verhaal je wel liggen, in het begin was het even wennen maar later kwam ik er lekker in en lees je het zo uit. De karakters die in het boek voorbij komen zijn erg goed en grappig beschreven en het is leuk om te zien hoe zij leven. Wat ook erg leuk is, is dat alle figuren elkaar steeds weer treffen en elkaar kennen, maar toch heel verschillende levens lijden. Het vorige boek dat ik heb gelezen was De Buitenvrouw en was in dat opzicht heel anders, dat was echt een boek met één echte hoofdpersoon en dit boek heeft eigenlijk geen ‘echte’ hoofdpersoon. Alle karakters in dit boek zijn in mijnogen even belangrijk voor het verhaal. Ieder hoofdstuk gaat over één van hen.
Het einde was erg verassend, dat Robin Hanna dus niet vindt en er nog wat onderwerpen in het verhaal op staan. Zo weet je niet of Gerard en Robin het nu wel of niet gaan goedmaken.
Al met al vond ik het een goed te begrijpen verhaal met leuke karakters en een leuke verhaallijn.