Geschreven door:	anoniem [meer]
Datum ingestuurd:	5 april 2005
Niveau:	5 vwo
Taal:
Woorden:	2256
Opvragingen:	1703 (9 deze maand)
Waardering:	Currently 3.00/5 1 2 3 4 5 3.0/5 (9 stemmen)

Zakelijke Gegevens

Titel: Fenrir: een lang weekend in de Ardennen.
Schrijfster: Haasse, Hella S.
Plaats en jaar van uitgave: Amsterdam, 2000
Druk: 1e
Uitgeverij: Querido
Aantal pagina’s: 163
Datum leesverslag: september 2004

Eerste reacties

Ik was na het lezen van Fenrir erg verward. Het is een misdaadboek, maar de misdaden worden niet opgelost. Dan vind ik een gemene streek van de schrijfster: ik blijf met allerlei vragen zitten. Is Rollo schuldig? Waarom wilde Erwin Edith beschieten? Wat is er in vredesnaam met die verwisselde wolven aan de hand? En meer van zulks. Wat me verbaasde was de snelheid waarmee ik door het boek heen heb geploegd. Ongeveer 3 uur over 163 bladzijden. Het zegt iets over hoe boeiend het boek is, denk ik.

‘Korte’ samenvatting

Mattias Crone, een journalist en wolvenliefhebber, gaat naar een concert van Edith Waldschade en is zeer in haar geïnteresseerd als hij later leest dat zij op haar landgoed wolven houdt. In een café loopt hij oud-klasgenoot Rollo Bleys tegen het lijf. Hij is een crimineel geworden (geen zware) en vertelt dat hij door een zekere Siv Black is ingehuurd om drie wolven te vermoorde op een landgoed in de Ardennen. Mattias besluit met hem mee te rijden naar het landgoed. Daar, op landgoed Breidablick, heeft Gerda Blanck, de zus van Edith, een mysterieus Oerheem feest gehouden. Dit veroorzaakte veel negatieve aandacht van de pers; het feest werd verstoord door een aantal gemaskerde en naar geruchten bebloede mannen. Ook gaan er verhalen over een afgerukt hoofd dat ergens zou zijn gevonden. De verslaggever die het Oerheem feest ‘ infiltreerde’ is spoorloos verdwenen. Edith wilde al langer dat haar vervelende familie vertrok, en dit is de laatste druppel. Gerda en haar man weigeren echter weg te gaan. Dan komt er een man op het landgoed; Erwin Waldschade. Hij zegt een halfbroer van Edith te zijn, en hij wil zijn aandeel in Breidablick. Hij vertelt allerlei nare verhalen over hun vader. Deze man onderzocht in zijn leven Germaanse rituelen, en volgens geruchten was hij een Nazi of in ieder geval een rassenhater. Dit ligt erg gevoelig bij Edith, wier vriend (hij is verdwenen in Israël, maar ze schrijft hem nog steeds brieven ) een Jood was, maar Erwin kan er niet genoeg van krijgen. Edith doet dan wat onderzoek naar Erwin, en komt erachter dat hij helemaal niet haar halfbroer is, maar dat haar vader hem slechts onder zijn hoede genomen heeft.
De wolven die op het landgoed rondlopen zijn erg belangrijk voor Edith. Enkele dagen na het Oerheem feest, zijn de wolven verdwenen. Iemand heeft ze vrijgelaten, en Edith stort ineen. Dan komen Rollo en Mattias op het landgoed aan. Rollo heeft een pistool om de wolven te vermoorden, maar deze zijn verdwenen. Ze besluiten Edith te helpen met het zoeken naar de wolven. Ondertussen vertelt Siv dat ze Erwin op de avond van het Oerheem feest bloed van zijn lijf en kleren zag wassen.
Mattias ziet dan twee van de verloren wolven liggen. Hij waarschuwt Edith en zij rent naar buiten. Mattias ziet Erwin met een jachtgeweer achter haar aanrennen. Er volgt complete chaos, waarna Rollo door de gendarmes wordt opgepakt. Hij heeft Erwin van achter beschoten met zijn Uzi. Rollo claimt dat Erwin aanlegde op Edith, maar zij heeft niets gezien. Erwin overleeft de schietpartij, maar zit in een rolstoel. De wolven zijn verzwakt, en worden naar een dierenarts gereden. Daar aangekomen is een van de wolven ineens verruild voor een andere wolf. Edith staat voor een raadsel.

En dan is het boek uit… excuses voor de lange samenvatting, maar het is nogal een ingewikkeld plot.

Persoonsbeschrijving van Mattias Crone

Ik zou van verschillende personen in dit boek een persoonsbeschrijving kunnen maken. Van Edith Waldschade bijvoorbeeld; je leert haar vrij goed kennen aan de hand van de brieven die ze schrijft aan haar verdwenen minnaar. Ook van Rollo en Erwin zou met wat moeite wel een persoonsbeschrijving te maken moeten zijn. Maar ik kies toch voor Mattias, omdat het perspectief het grootste deel van het verhaal bij hem ligt.
Mattias Crone, drieëntwintig jaar, is assistent-redacteur Necrologie en Herdenking bij een middelgroot dagblad. Het komt erop neer dat hij overlijdensberichten schrijft, maar hij doet geen poging om carrière te maken. Mattias doet zijn werk naar behoren, maar legt zijn passie in zijn hobby; zijn wolvenencyclopedie. Hij is alleenstaand, en niet echt fanatiek op zoek. Zijn vorige vriendin was een mooie actrice (wat een woord) met sterallures. Ze pasten totaal niet bij elkaar, maar op bepaalde fronten was het toch een aardige relatie.
De actrice was erg enthousiast geweest over een bepaald script, maar na de uitvoering ervan was de pers erg negatief. Ze had tegen de camera gezegd dat ze altijd al haar twijfels had gehad over het script: het voorlopige einde van een beginnende schrijver. Mattias had haar die avond een “laffe draaikont” genoemd, waarna ieder zijns weegs ging. Een erg dappere en oprechte daad van hem, in mijn ogen.
Mattias’s grote passie is de Canis Lupus; de wolf. Hij maakt een encyclopedie en zoekt daarvoor stad en land af naar literatuur over wolven. Bovendien grijpt hij elke kans aan om een klein berichtje over wolven in de krant te krijgen. Als hij naar een pianoconcert van Edith Waldschade gaat, en hoort dat zijn wolven heeft in haar achtertuin, is hij gefascineerd. Hij kan niet geloven dat ze echt wolven ‘in haar achtertuin’ heeft rondlopen, want een wolvenliefhebber weet dat deze dieren een enorm territorium nodig hebben. Hij blijft erover nadenken, ook al ziet hij Edith daarna waarschijnlijk nooit meer. Naar wat zoekwerk ontdekt hij dat ze op een landgoed woont in de Belgische Ardennen. Mattias is echt geboeid.
Maar dan komt hij Rollo tegen: een oud-klasgenoot. Eerst is Mattias een beetje wantrouwig: Rollo is vroeger van school gegaan en daarna het criminele pad opgegaan. Maar Rollo blijkt nog altijd een aardige jongen te zijn, en als hij uiteindelijk vertelt dat hij is gevraagd om op een landgoed in de Ardennen enkele wolven uit de weg te ruimen, dan twijfelt Mattias nauwelijks. Zijn nieuwsgierigheid naar Edith Waldschade en haar wolven doet hem bijna vergeten dat hij op het punt staat met een halve crimineel naar de Ardennen te rijden.
Op het landgoed, Breidablick genaamd, aangekomen, krijgt Mattias Edith niet te zien. Ze worden onthaald door Siv Black, een dochter van de zus van Edith. Zij is degene die de wolven weg wil hebben, maar ze vertelt de heren dat de wolven er al niet meer zijn. Als Mattias door Rollo wordt voorgesteld als journalist, besluit Siv dat beide mannen op het landgoed mogen blijven logeren. Ze wil dat Mattias haar gaat interviewen, omdat ze denkt dat ze zo haar ‘doorbraak’ kan realiseren. Mattias ziet meteen in dat de domme geit nooit zal doorbreken op wat voor manier dan ook. Hij ziet een gelijkenis met zijn ex-vriendin, alleen is Siv nog wat dommer. Toch blijft Mattias graag op Breidablick; hij heeft veel gezien wat hij nader wil onderzoeken. In de hal van het landhuis hangt een enorm schilderij van Fenrir; de wolf die volgens Germaanse mythen elke dag de zon achtervolgde en opat. In de bibliotheek van het huis staan allerlei zeldzame boeken van de vader van Edith. Deze man bestudeerde naast de oude Germaanse mythen en gebruiken ook wolven en hun rol in allerlei volksverhalen. Mattias wil zo lang mogelijk op Breidablick blijven, om de hele bibliotheek uit te pluizen op zoek naar informatie om zijn honger te stillen en zijn encyclopedie te vullen. Hij is niet van plan Siv te interviewen, maar houdt haar wel in die waan. Erg gemeen van hem, vind ik. Dat iemand dom of oppervlakkig is, betekent niet dat je hem of haar mag misbruiken.
Mattias wil ook graag een glimp opvangen van Edith Waldschade. Niet dat hij verliefd op haar is geworden (zij is veel ouder), maar omdat zij ook van wolven houdt. Ik denk dat Mattias graag een soul mate wil vinden; zoveel mensen lopen er niet rond met een wolvenobsessie. Als hij haar dan eindelijk te spreken krijgt, valt ze hem een beetje tegen. Ze weet veel van wolven, en ze houdt veel van haar dieren, maar ze heeft ze vooral als ‘huisdieren’. Haar interesse gaat niet zo ver als Mattias had gehoopt. Het grijpt hem desondanks erg aan dat Edith haar wolven kwijt is.
Vlak voor Mattias de twee wolven vindt, zit hij met Rollo te eten in een eethuisje. Rollo fantaseert er lustig op los: hij heeft allerlei theorieën over de nacht van het Oerheemfeest. Het hele gebeuren kan Mattias niet boeien, maar Rollo vindt het opvallend dat er op de nacht van het feest een journalist is verdwenen, én dat er mannen in bebloede kledij zijn gesignaleerd. Mattias vindt dat sensatieverhalen voor de roddelpers; beneden zijn stand als oprecht journalist.
Al met al is Mattias een vrij doorsnee persoon, met een ‘normale’ hobby en een gezonde geest. Fenrir is dan ook vooral een misdaadroman, en geen psychologisch drama of iets dergelijks.

Verdiepingsopdracht: Thema’s

Fenrir is een boek met meerdere thema’s, en ik zal er zoveel mogelijk bespreken.
1. Omgaan met verlies van een dierbare;
Edith Waldschade schrijft voortdurend brieven aan haar Joodse vriend. Hij is vele jaren geleden naar Israël gegaan, en na enige tijd hoorde ze niets meer van hem. Ze verstuurt de brieven dan ook niet, maar ze maakt ze om haar verdriet van zich af te schrijven. Waarschijnlijk is haar vriend gestorven (later in het verhaal hoort Edith van Erwin, die de man als jongetje blijkt gekend te hebben, dat hij ook werkelijk overleden is) maar Edith hoopt toch dat ze hem op een dag weer zal zien.
2. Bescherming van de herinnering aan een dierbare;
Edith houdt zielsveel van haar vader. Hij was een geschiedkundige die zich verdiepte in oude Germaanse rituelen en mythen. Van haar vader heeft Edith haar liefde voor wolven geërfd. Al in de oorlog gingen er echter geruchten dat haar vader een Nazi zou zijn, en een voorstander van de Nazistische rassenleer. Edith verwerpt deze geruchten als achterlijk en gebaseerd op onwetendheid, maar diep in haar hart is ze ontzettend bang dat haar vader niet de man was die ze zich herinnert. Als Erwin ineens haar leven binnen komt zeilen, en Edith allerlei citaten van haar vader naar het hoofd slingert, wordt zij ontzettend boos. En begrijpelijk, natuurlijk. Edith zegt dat er in haar vaders bibliotheek geen één woord staat over rassenhaat, maar Erwin beweert dat hij dit alles na de oorlog heeft laten verbranden. Edith haat Erwin om deze beweringen, maar tegelijkertijd weet ze niet zeker of hij niet de waarheid spreekt.
3. Obsessie;
Mattias wordt geobsedeerd door wolven. Hij geeft niets om zijn carrière als journalist; het is slechts een manier om berichtjes over wolven in de krant te krijgen. Ook als hij naar Breidablick gaat (met een halve crimineel met Uzi op zak) om daar middenin een familieruzie en geruchten over wantoestanden op het landgoed terecht te komen, blijft zijn grootste interesse de bibliotheek. Zijn levensdoel is niet erkenning als journalist behalen, of trouwen en (het liefst) gelukkig worden, maar het maken van zijn eigen wolvenencyclopedie. Ik vind het ongezond om zoveel met één hobby bezig te zijn, maar aan de andere kant heb ik ook respect voor Mattias’ toewijding en doorzettingsvermogen. Niet veel mensen schrijven een eigen encyclopedie.

Verdiepingsopdracht: Perspectief

Hella Haasse maakt in Fenrir op verschillende manieren gebruik van het perspectief, om de lezer in het verhaal te betrekken. Het begin van het boek gaat ongeveer zo, qua perspectief:
- Mattias, na het concert;
- Mattias, flashback naar concert;
- Mattias, korte levensbeschrijving;
- Een brief van Edith aan Jon (haar Joodse vriend), aan de vooravond van het concert;
- Een krantenbericht
- Brief van Edith over het krantenbericht
- Edith, een week later
Dan volgen weer een paar stukjes ‘Edith’s leven’ afgewisseld met brieven aan Jon. Pas veel later in het boek komt het perspectief weer bij Mattias te liggen. Al die tijd heb je al een idee van hoe ze elkaar gaan ontmoeten; ze delen immers hun liefde voor wolven. Zo bouwt de schrijfster een spanningsboog; je wacht op het moment waarop de verhaallijnen samenkomen. Dat gebeurt later op een verrassende (en erg onwaarschijnlijke) manier: Mattias loopt een oud-klasgenoot tegen het lijf die de wolven op Edith’s landhuis gaat doodmaken.
Maar zelfs dan blijven de personages gescheiden: ze zien elkaar slechts enkele minuten, en voor de rest bemoeit ieder zich met zijn of haar eigen zaken. Daardoor lees je eigenlijk twee verschillende boeken. Dat is een bekende schrijftruc: twee verschillende verhaallijnen die elkaar slechts lichtjes raken (ze spelen bijvoorbeeld op dezelfde locatie) worden om en om verteld. Het is goed voor de spanning en afwisseling en daarom kom je het veel tegen in films, boeken en televisieseries. Ik vind dat Haasse erg goed gebruikt maakt van dit foefje; misschien wel iets te goed. De verhaallijnen zijn zo verschillend en zo uitgebreid, dat het boek rommelig is geworden. Haasse springt niet alleen heen en weer met het perspectief; ook is er weinig sprake meer van een chronologische volgorde. Daardoor wordt het nog moeilijker om het verhaal te doorgronden; kijkt u maar naar mijn rampzalige ‘korte samenvatting’.

Eindoordeel

Hella Haasse heeft geprobeerd van Fenrir iets speciaal te maken. Ze bombardeert de lezer met informatie en gebeurtenissen, ondergebracht in meerdere verhaallijnen. Deze lijnen lopen dwars door elkaar heen, en hebben enkele raakvlakken, maak vormen uiteindelijk verschillende verhalen. Het boek is te beschouwen als een misdaadroman, maar er gebeurt veel meer dan alleen een moordaanslag. Er speelt zo veel op Breidablick, dat ik er dol van werd. En helemaal erg is dat het boek een heel open einde heeft. Dat wil zeggen, aan het eind van het boek weet je nog niet hoe de vork in de steel zit. Erg frustrerend, ik moet bijna gaan nadenken…