Geschreven door:	anoniem
Datum ingestuurd:	9 maart 2005
Taal:
Woorden:	1067
Opvragingen:	1493 (13 deze maand)
Waardering:	Currently 3.67/5 1 2 3 4 5 3.7/5 (12 stemmen)

Terug naar Kongo
Auteur: Lieve Joris
Eerste druk: Meulenhof en Kritak, 1987
Genre: reisbeschrijvingen
Aantal blz: 347

Eerste indruk:
Mijn eerste indruk van dit boek was goed. ik ben namelijk heel lang van plan geweest na mijn school een wereldreis te gaan maken en was dus heel erg geïnteresseerd in Afrika. Dit boek, zeker nadat ik gelezen had dat het een reisverslag was, sprak mij dus ontzettend aan.
In het begin vond ik het met Heeroom wel een beetje vaag. Later begrijp je dat meer. Later gebeuren ook individueel dingen met haar.

Korte samenvatting:
Lieve Joris reist naar Kongo, op zoek naar sporen van haar heeroom die daar missionaris was. Hierdoor komt ze in contact met mensen die haar oom gekend hebben. Paters, zusters in de brousse komt ze dan ook veel tegen. Als ze dorpjes bezoekt waar heeroom was geweest, beschouwen ze haar als een hoogaanstaand iemand. Ze heeft niet de indruk dat ze, door in haar ooms voetsporen te treden, het echte, hedendaagse Zaïre leert kennen. Zij wil niet alleen het oude Kongo leren kennen, zoals dat van heeroom, maar juist hoe de mensen nu leven! Zo komt ze in contact met vertrouwelingen en critici van president Mobutu. Ze leert dat de echte Zaïrese cultuur niet te begrijpen is, je moet er maar in mee gaan. Ook trekt ze de zwarte cité in, waar article 15, de vermaarde corruptie, de toon aangeeft, hoe hypocriet sommige inwoners in elkaar zitten en hoe zij dood leuk tot de dageraad dansen.
Als ze samen met een andere journaliste en een Zaïrees een documentaire wil maken, komen ze in gevaar. Ze worden opgepakt in de gevangenis en krijgen wederom met corruptie te maken. Uiteindelijk komen ze weer vrij en weer Lieve wel hoe het huidige Zaïre in elkaar steekt.

Vertelsituatie:
In dit boek ligt het perspectief uitsluitend bij de verteller. Zelfs als zij anderen aan het woord laat, blijft het haar selectie. Ze is een nuchtere waarneemster, maar tussen de koele registratie schemert steeds ontroering door. Ze zwijgt niet over oorzaak en gevolg. Ze verbaast zich over de chaos en corruptie die Zaïre verlammen, maar ze doet de schuldvraag niet zo makkelijk af als haar blanke informanten en de zwarte machthebbers, die alles op de vermeende luie aard van de bevolking afschuiven. De grootste kwaliteit van Lieve Joris is niet zozeer haar journalistieke kunst (daarvoor is dit boek te persoonlijk), ook niet het literaire aspect (daarvoor is het te beschrijvelijk), maar misschien wel haar nieuwsgierigheid en haar moed.

Tijd:
Haar reis heeft zes maanden geduurd. Belangrijk voor het begrip van het boek zijn de verwijzingen naar het verleden, die soms expliciet zijn, maar soms voor de moderne lezers ook wat cryptisch kunnen overkomen.

Ruimte:
De schrijfster geeft zeer nauwkeurige beschrijvingen van de plekken waar zij zich bevindt. Aan de hand van gebouwen en vergelijkingen roept zij de sfeer op van de steden. Vooral de beschrijving van Kisangani, vol vergane glorie, komt goed over. Het binnenland, de landschappen, beschrijft ze minder goed. Net of haar interesse daar minder ligt. Ze is dan ook meer geïnteresseerd in de mensen zelf.

Personages:
Dit boek heeft zeer veel personages, sommigen van geen belang, sommigen juist wel. Kenmerk van een reisverslag is dat dit soort beschrijvingen nooit heel diepgaand zijn.
Enkele figuren worden nader beschreven.
Pater Houben, heeroom: hoewel hij niet eens meer leeft wordt hij omschreven als een zeer krachtig en avontuurlijk man, maar ook als een dictator die aan tafel heel luidruchtig “La Suite” kon roepen. (zijn mening opeisen)
Kadima: komt later in het verhaal pas voor. Hij heeft lang in België gestudeerd en is later teruggekeerd naar Zaïre, op dringend verzoek van zijn vader, opdat hij met een Zaïrees meisje moest trouwen, dat hij nauwelijks kende. Hij weet dat het huwelijk toch wel gaat mislukken, maar omdat het daar de gewoonte is doet hij het. Zelfs als het daadwerkelijk mislukt is, omdat hij te westers geworden is, maakt hij geen enkel verwijt aan zijn vader.
Lieve Joris: je krijgt niet echt een beschrijven van haar, logisch want ze schrijft het zelf. Door het verhaal heen komt haar persoon natuurlijk wel naar voren, moedig en nieuwsgierig. Zo’n reis in je eentje!

Thematiek:
Een belangrijk deel van het verhaal wordt gedomineerd door het “in-de-voetsporen-van-thema”. Dat gaat in dit verhaal samen met het motief van de rol van de rooms-katholieke geestelijkheid in koloniale tijden en in een oud-kolonie. Gaandeweg wordt het thema verlegd naar een meer journalistieke benadering van het leven in een ontwikkelingsland. Daarbij spelen corruptie, machtsmisbruik, verbittering, maar ook een onveranderlijk optimisme een grote rol. Door het hele boek speelt de vraag wat nu belangrijker is, de scheiding tussen blank en zwart of de scheiding tussen arm en rijk? Omdat beide een rol spelen komt de schrijfster er niet uit.

Stijl:
In een recensie van Rian van Kuppenveld over dit boek zegt zij: “ in haar schrijfstijl lukt het Joris van het begin tot het eind te boeien. Terug naar Kongo leest als een trein en is een uitstekende sfeertekening van het Zaïre van vandaag.”
Ik ben het daar niet mee eens. Ik weer dat ik het begin wel interessant vond, maar op een gegeven moment is het te beschrijvelijk. Ik telde de bladzijden die ik nog moest lezen en daardoor duurde het nog langer. Maar als ik aan iets begin, wil ik ook weten hoe het afloopt dus ik las door. Ik denk dat het meest vervelende is dat er door het verhaal heen niet echt een climax is. Alles wordt wel beschreven maar op een moment heb je daar ook genoeg van. Aan het eind was er dan eindelijk een moment dat je door wilde lezen. Ze kwam in de gevangenis. Hier wist je echt niet wat er zou gebeuren en dat was dan nog net even interessant.

Titelverklaring:
Die spreekt voor zich. Lieve Joris reist terug naar Kongo. Het terug slaat denk ik op heeroom omdat zij al zoveel wist door hem, wilde ze het met haar eigen ogen gaan bekijken.

Eigen mening en eindoordeel:
Als beschouwing is het boek super, literair zit het ook wel mooi in elkaar, maar ik mis gewoon climaxen. Het boek is interessant omdat je aan het eind wel het idee hebt dat je meer over de cultuur geleerd hebt en dat je weet hoe het land er ongeveer uit moet zien. Maar echt spannend is het niet. Als het einde niet redelijk spannend was geweest, vond ik het boek matig. Maar het einde is er wel, dus wel een redelijk boek.